Văn Miếu – Quốc Tử Giám: cẩm nang tham quan cho lần đầu đến

Văn Miếu là một trong số ít nơi ở Hà Nội mà lịch sử nghìn năm của thành phố như ở ngay trong tầm tay, dù bạn được đề nghị đừng chạm vào. Sau những bức tường là các khoảng sân rợp bóng cây, một tòa gác đã trở thành biểu tượng của Thủ đô, và những hàng bia đá khắc tên các nhà khoa bảng đỗ kỳ thi cao nhất của Việt Nam từ nhiều thế kỷ trước.

Vì sao nơi này quan trọng

Khu di tích gồm hai thiết chế. Văn Miếu, nơi thờ Khổng Tử, được xây năm 1070 dưới thời vua Lý Thánh Tông. Sáu năm sau, năm 1076, vua Lý Nhân Tông cho lập Quốc Tử Giám bên cạnh, ngôi trường được coi là trường đại học đầu tiên của Việt Nam.

Trong nhiều thế kỷ, đây là nơi học tập của tầng lớp nho sĩ làm quan. Vai trò trường Quốc Tử Giám ở Hà Nội kết thúc năm 1802, khi nhà Nguyễn dời trường vào kinh đô mới ở Huế. Những gì còn lại ở Hà Nội là một công trình tôn vinh sự học.

Bạn sẽ thấy gì

• Khuê Văn Các: theo Luật Thủ đô năm 2024, hình ảnh Khuê Văn Các là biểu tượng chính thức của Hà Nội, nên có thể bạn đã nhận ra nó trước khi đến.
• Bia tiến sĩ là lý do chính để ghé thăm. Có 82 tấm bia đá, mỗi tấm đặt trên lưng một con rùa đá, ghi lại các khoa thi do triều đình tổ chức từ năm 1442 đến năm 1779 dưới thời Lê và Mạc. Tấm cổ nhất ghi khoa thi năm 1442 nhưng mãi đến năm 1484 mới được khắc, hơn bốn mươi năm sau. Nhìn kỹ, bạn sẽ thấy dáng rùa thay đổi theo từng thời kỳ.
• Khu Nội Tự là trung tâm của di tích, nơi có điện thờ Khổng Tử.

Tài liệu giới thiệu của chính khu di tích chia quần thể thành ba khu: Nội Tự, hồ Văn và vườn Giám.

Mẹo nhỏ Năm 2011, các tấm bia được UNESCO ghi vào danh mục Di sản tư liệu thế giới vì những ghi chép khắc trên đó, chứ không vì bản thân tấm đá. Tên người, quê quán và năm thi trên mỗi tấm bia mới là thứ các nhà sử học trân quý.

Tham quan đúng mực

Đây là nơi thờ tự đang hoạt động và là di sản được bảo vệ. Nội quy của khu di tích đề nghị khách:

• ăn mặc lịch sự ở các khu thờ tự;
• không chạm, viết hay vẽ lên bia và hiện vật;
• không giẫm lên cỏ, không động vào cây cối;
• giữ trật tự ở khu vực tâm linh và không hút thuốc trong toàn khu di tích.

Việc xoa đầu rùa để cầu may từng rất phổ biến, vì vậy từ năm 2014 các tấm bia đã được rào lại để bảo vệ. Hãy ngắm bia từ lối đi.

Nên đi lúc nào

Đến sớm sau giờ mở cửa nếu bạn muốn sân vắng hơn và ánh sáng dịu hơn để chụp ảnh. Khu di tích cũng có chương trình tham quan đêm có bán vé vào một số tối. Hãy xem lịch trong bảng ở trên và trên trang web chính thức trước khi lên kế hoạch.

Kết hợp với những điểm khác

Văn Miếu nằm ở phía tây khu phố cổ, đi taxi một quãng ngắn hoặc đi bộ khá xa từ hồ Hoàn Kiếm. Có thể kết hợp với khu Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Hoàng thành Thăng Long ở gần đó.