Phố cổ Hà Nội: cẩm nang dạo các phố nghề cho người lần đầu

Phần lớn các chuyến đi Hà Nội lần đầu bắt đầu ở phố cổ, mạng lưới phố nhỏ chằng chịt ngay phía bắc hồ Hoàn Kiếm. Nơi đây ồn ào, đông đúc và đầy xe máy, nhưng cũng là nơi dễ đọc nhất lịch sử lâu đời của một đô thị buôn bán, qua từng tên phố.

Phố cổ hình thành thế nào

Khu phố lớn lên như một vùng chợ búa của dân thường bên ngoài tường thành của kinh đô. Qua nhiều thế kỷ, các xưởng thủ công tụ về đây và lập thành phường hội, thường là những người thợ cùng một làng quê. Mỗi nhóm ở dọc một con phố riêng, nên một con phố dần được biết đến bằng đúng thứ hàng nó làm ra hoặc bán.

Ngày nay khu vực rộng chừng một trăm héc-ta và được xếp hạng di tích lịch sử quốc gia năm 2004. Bạn sẽ hay nghe gọi là “36 phố phường”, dù thực tế số phố nhiều hơn thế.

Đọc tên phố

Nhìn biển tên phố, bạn sẽ gặp chữ Hàng lặp đi lặp lại. Gần năm mươi phố trong khu bắt đầu bằng chữ này, theo sau là thứ hàng từng được bán ở đó:

Có phố vẫn bán đúng thứ mà tên gọi hứa hẹn; nhiều phố đã đổi nghề. Chẳng hạn giày dép nay tập trung ở Hàng Dầu, phố “dầu” ngày trước. Một phần thú vị của buổi dạo là đoán xem tên phố nào vẫn còn khớp.

Mẹo nhỏ Hãy nhìn lên cao, không chỉ nhìn dọc phố. Những ngôi “nhà ống” hẹp và sâu, nhiều căn có từ đầu thế kỷ 20, là nét đặc trưng của khu phố: mặt tiền buôn bán nhỏ ở tầng trệt, phần ở kéo dài sâu vào phía sau.

Phố đi bộ cuối tuần

Vào tối thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật, một số phố trong khu cấm xe cơ giới và trở thành phố đi bộ, trong đó có tuyến chợ đêm bắt đầu từ Hàng Đào. Cũng vào những tối cuối tuần này, các tuyến đường quanh hồ Hoàn Kiếm thường thành không gian đi bộ. Lịch có thể thay đổi vào dịp lễ và sự kiện, vì vậy hãy xem bảng ở trên và tin tức địa phương.

Mẹo cho buổi dạo đầu tiên

• Bắt đầu từ hồ. Bờ bắc hồ Hoàn Kiếm là nơi bắt đầu dễ nhất, và cũng dễ tìm đường quay lại.
• Vỉa hè dùng chung. Cửa hàng, xe máy đỗ và hàng quán thường lấn ra vỉa hè, nên đôi lúc bạn phải đi xuống lòng đường. Hãy chú ý và giữ trẻ nhỏ ở gần.
• Sang đường. Đi chậm, đều bước, tránh dừng hay đổi hướng đột ngột; dòng xe sẽ tránh một người đi bộ có thể đoán trước.
• Cứ thong thả. Phố cổ hợp nhất với kiểu đi không cần lộ trình cố định. Cứ lang thang, dừng uống cà phê, và lấy hồ làm mốc.