Hoàng thành Thăng Long: tham quan di sản thế giới UNESCO ở Ba Đình

Hoàng thành Thăng Long là nơi câu chuyện kinh đô của Hà Nội bắt đầu. Sau những lớp tường thành ở Ba Đình, bạn có thể đi qua cánh cổng các vua từng qua, đứng trên nền chính điện của triều đình, nhìn xuống những hố khảo cổ lùi về hơn nghìn năm trước, rồi bước vào một ngôi nhà giản dị, nơi những quyết định thời chiến của thế kỷ hai mươi được đưa ra.

Vì sao Hoàng thành Thăng Long quan trọng

Năm 1010, một năm sau khi lập ra nhà Lý, vua Lý Công Uẩn ban chiếu dời đô từ Hoa Lư về thành Đại La và cho gấp rút xây dựng kinh thành Thăng Long. Kinh thành được dựng theo nhiều vòng: vòng ngoài là nơi dân cư sinh sống, vòng giữa là Hoàng thành dành cho triều chính và quan lại, trong cùng là Tử Cấm thành chỉ dành cho nhà vua và hoàng gia.

Các triều đại sau tiếp tục tu bổ, mở rộng, và chiến tranh nhiều lần tàn phá nơi này. Khi kinh đô chuyển vào phương Nam cuối thế kỷ mười tám, các vua Nguyễn lần lượt đưa vật liệu cung điện cũ vào kinh đô mới, chỉ giữ lại vài công trình làm hành cung. Năm 1805, tường Hoàng thành cũ bị phá để xây một tòa thành nhỏ hơn theo kiểu Vauban; năm 1831, Thăng Long được đổi tên thành Hà Nội. Về sau người Pháp phá phần lớn tòa thành để lấy đất làm công sở, trại lính, và từ năm 1954 khu vực này trở thành trụ sở Bộ Quốc phòng.

Theo đơn vị quản lý di tích, các tầng đất dưới chân bạn kể lại trọn câu chuyện ấy: dưới cùng là dấu tích thành Đại La, tiếp đến cung điện thời Lý, Trần, rồi kiến trúc thời Lê, trên cùng là tòa thành Hà Nội thế kỷ mười chín. Đồ gốm và tiền đồng từ Trung Quốc, Nhật Bản, Tây Á tìm thấy ở đây cho thấy Thăng Long từng giao lưu rộng rãi với bên ngoài. Tháng 7 năm 2010, UNESCO ghi danh khu trung tâm Hoàng thành vào Danh mục Di sản thế giới.

Bạn sẽ thấy gì

• Đoan Môn. Cổng chính phía nam với năm lối vào vòm cuốn bằng đá, xưa dẫn vào chính điện. Khai quật phía sau cổng đã làm lộ ra một con đường thời Trần lát lại nhiều gạch thời Lý.
• Nền điện Kính Thiên. Điện xưa nay chỉ còn lại phần nền cùng những con rồng đá chạm khắc. Đây từng là trung tâm nghi lễ của Hoàng thành.
• Hậu Lâu. Còn gọi là lầu Công chúa, tòa lầu nằm phía sau khu điện Kính Thiên.
• Bắc Môn. Cổng phía bắc là một trong những cổng còn lại của tòa thành thế kỷ mười chín.
• Khu khảo cổ 18 Hoàng Diệu. Tại đây các nhà khảo cổ đã làm lộ ra dấu tích kiến trúc và di vật của nhiều triều đại nằm chồng lên nhau.
• Nhà D67. Trong ngôi nhà này, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương đã đưa ra những quyết định quan trọng trong kháng chiến chống Mỹ, trong đó có cuộc Tổng tiến công Tết Mậu Thân 1968 và chiến dịch năm 1975.
• Cột cờ Hà Nội. Xây năm 1812 dưới triều Gia Long, được đơn vị quản lý xếp vào nhóm di tích còn sót lại của tòa thành cũ.

Mẹo nhỏ Dự án phục hồi điện Kính Thiên khởi công cuối tháng 9 năm 2026, sau nhiều năm nghiên cứu và tham vấn UNESCO, ICOMOS. Trong thời gian thi công, hãy hỏi tại quầy vé khu vực trung tâm nào đang mở cho khách.

Tham quan sao cho đúng mực

Đây là di tích được bảo vệ, trong đó có các hố khảo cổ để ngỏ. Nội quy yêu cầu khách đi theo sơ đồ chỉ dẫn, ăn mặc gọn gàng, không dẫm lên thảm cỏ, không bẻ cành, hái quả và không viết vẽ lên tường. Không được dùng flycam, và quay phim phải được Trung tâm bảo tồn đồng ý trước. Những điểm chính có trong bảng ở trên.

Nên đi lúc nào

Hoàng thành mở cửa tất cả các ngày; giờ cụ thể có trong bảng. Trung tâm bảo tồn cho biết khu di tích đủ rộng để bạn dành cả buổi sáng hoặc buổi chiều, nên hãy đi sớm nếu muốn ghé cả Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh hay Văn Miếu trong cùng ngày. Trung tâm cũng có chương trình tham quan đêm; xem chi tiết trên trang web chính thức.

Đường đến Hoàng thành

Lối vào dành cho khách nằm trên đường Hoàng Diệu, Ba Đình, phía tây khu phố cổ, và có chỗ gửi ô tô, xe máy. Đi taxi hoặc xe công nghệ từ Hồ Hoàn Kiếm là đơn giản nhất.

Kết hợp với các điểm gần đó

Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh và chùa Một Cột bên Quảng trường Ba Đình chỉ cách một quãng ngắn, Văn Miếu cũng vậy, nên bốn điểm này ghép thành một ngày trọn vẹn về lịch sử Hà Nội.