Nhà hát Lớn Hà Nội: kiến trúc, lịch sử và cách tham quan

Ở cuối phố Tràng Tiền, cách hồ Hoàn Kiếm một quãng đi bộ ngắn, là một tòa nhà tân cổ điển với hàng cột cao và mái dốc, trông như vừa được mang từ Paris sang. Nhà hát Lớn Hà Nội là dấu ấn rõ nét của thành phố thời Pháp thuộc, đồng thời là nơi chứng kiến những trang sử hiện đại của Việt Nam.

Vì sao Nhà hát Lớn Hà Nội đáng để biết

Chính quyền Pháp khởi công nhà hát vào tháng 6/1901 và hoàn thành năm 1911. Bản thiết kế được ghi nhận là của hai kiến trúc sư người Pháp Broyer và Harlay, theo mẫu nhà hát Opéra Garnier ở Paris nhưng quy mô nhỏ hơn và dùng vật liệu hợp với khí hậu Hà Nội. Buổi biểu diễn đầu tiên trên sân khấu diễn ra vào tháng 12/1911.

Những thập niên đầu, nhà hát chủ yếu phục vụ giới thượng lưu thời thuộc địa. Ý nghĩa của nó đổi khác từ năm 1945. Tháng 8 năm ấy, một cuộc mít tinh lớn diễn ra trên quảng trường trước nhà hát, mở đầu cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội trong Cách mạng Tháng Tám. Sang tháng 3/1946, kỳ họp thứ nhất của Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được tổ chức tại đây.

Ngày nay, quảng trường mang tên Cách mạng Tháng Tám, và nhà hát cùng quảng trường được bảo vệ như một di tích quốc gia. Nhà hát do một ban quản lý trực thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch điều hành, từ lâu là nơi tổ chức các nghi lễ nhà nước cũng như hòa nhạc, opera, ballet và nghệ thuật truyền thống Việt Nam.

Ở đó có gì

Chỉ đứng bên ngoài thôi cũng đã có nhiều điều để ngắm:

• Mặt tiền. Hãy để ý hàng cột Corinth và phần mái Mansard dốc, những nét quen thuộc của kiến trúc tân cổ điển Pháp thời ấy.
• Quảng trường Cách mạng Tháng Tám. Khoảng trống trước nhà hát là chỗ để lùi lại ngắm trọn tòa nhà, và cũng là nơi diễn ra cuộc mít tinh năm 1945.
• Bên trong, khi nhà hát mở cửa. Từ sảnh, một cầu thang đá hình chữ T dẫn lên tầng trên, và các cầu thang nguyên bản giữa các tầng vẫn được giữ lại. Trên lầu, Phòng Gương từ lâu được dùng cho các nghi lễ và đón khách chính thức, còn ban công nhìn thẳng ra quảng trường. Khán phòng có 870 ghế chia ba tầng.

Lần trùng tu lớn gần nhất diễn ra vào thập niên 1990. Tới những năm 2020, rèm, thảm và ghế bên trong đã xuống cấp, và cổng thông tin của thành phố đưa tin về kế hoạch tu bổ mới.

Mẹo nhỏ Quảng trường và mặt tiền có thể ngắm bất cứ lúc nào, dù việc trùng tu đang ở giai đoạn nào. Hãy lùi sang phía bên kia quảng trường để chụp trọn tòa nhà trong một khung hình.

Tham quan trong thời gian trùng tu

Trước khi đóng cửa, cuối năm 2025 nhà hát tổ chức một triển lãm chia tay, dùng ánh sáng trình chiếu để kể câu chuyện 115 năm của mình. Sau đó, báo chí trong nước đưa tin một đợt đại trùng tu dự kiến kéo dài khoảng hai năm sẽ bắt đầu từ đầu năm 2026.

Tại thời điểm viết bài, chúng tôi chưa tìm thấy thông báo chính thức nào xác nhận ngày bắt đầu thi công hay ngày mở cửa trở lại, và website của nhà hát đang tạm ngừng. Bảng ở đầu bài cho biết những gì chúng tôi nắm được. Cho tới khi có thông tin chính thức, hãy xác định sẽ ngắm Nhà hát Lớn Hà Nội từ bên ngoài, và xem tin tức gần đây hoặc hỏi khách sạn trước khi đặt tour hay vé xem biểu diễn bên trong.

Tham quan lịch sự

Nhà hát là địa điểm biểu diễn của nhà nước và là di tích được bảo vệ. Khi vào xem biểu diễn hay đi tour sau khi nhà hát mở cửa lại, hãy ăn mặc chỉnh tề, làm theo hướng dẫn của nhân viên về việc chụp ảnh và đến sớm một chút. Bên ngoài, các phía quanh quảng trường xe cộ đông, nên hãy cẩn thận khi băng qua đường tới bậc thềm nhà hát.

Đi đến bằng cách nào

Từ hồ Hoàn Kiếm, đi bộ dọc phố Tràng Tiền là sẽ thấy nhà hát ở cuối phố. Từ khu phố cổ, bạn có thể thong thả đi bộ qua hồ, hoặc đi một chặng taxi, xe công nghệ ngắn; địa chỉ có trong bảng ở trên.

Kết hợp với các điểm gần đó

Nhà hát nằm trong khu phố Pháp cũ, nên rất hợp để đi cùng một vòng quanh hồ Hoàn Kiếm và ghé Nhà thờ Lớn Hà Nội, cũng gần hồ. Nếu ở Hà Nội vào cuối tuần, phố đi bộ quanh hồ ở ngay gần đó.