Làng gốm Bát Tràng: nửa ngày đi chơi từ Hà Nội

Làng gốm Bát Tràng nằm ở bờ bên kia sông Hồng, đủ gần để bạn đi sau bữa sáng và về kịp bữa trưa muộn ở Hà Nội. Nhiều gia đình ở đây vẫn tự nặn, tráng men và nung gốm trong xưởng của mình, và phần lớn sản phẩm được bày bán ngay tại chợ gốm của làng. Nếu bạn muốn tận mắt xem một món đồ gốm được làm ra chứ không chỉ mua thành phẩm, đây là nơi dễ bắt đầu.

Vì sao nên đến làng gốm Bát Tràng

Làng hình thành và gắn bó với nghề gốm. Một cách kể cho rằng khi kinh đô dời về Thăng Long, thợ gốm từ làng Bồ và làng Bát (vùng Ninh Bình ngày nay) đã đến đây lập lò, làm gạch và đồ gốm cho kinh thành mới. Các nguồn đưa ra tuổi đời khác nhau cho làng; trang du lịch chính thức của Việt Nam viết rằng làng đã có hơn bảy thế kỷ. Chúng tôi chưa thấy một mốc thành lập được thống nhất, nên hãy thận trọng với bất kỳ năm cụ thể nào bạn đọc được.

Nghề gốm ở đây vẫn được ghi nhận đến hôm nay. Nghề gốm Bát Tràng đã có tên trong danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, và tháng 12 năm 2024, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận lễ hội truyền thống của làng là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Hà Nội cũng đã công nhận Bát Tràng là điểm du lịch của thành phố.

Gốm Bát Tràng còn được biết đến qua xuất khẩu, nhưng bạn không cần đặt hàng số lượng lớn mới mua được: chợ gốm bán đủ thứ, từ bát đĩa dùng hằng ngày đến đồ trang trí.

Đường đi

Bảng ở đầu bài cho biết vị trí của làng và so sánh các cách đi chính. Tóm tắt:

• Xe buýt là lựa chọn tiết kiệm nhất. Tuyến và điểm dừng có thể thay đổi, nên trước khi đi hãy tra tuyến hiện tại trên ứng dụng Tìm buýt, được giới thiệu trên trang của Transerco, đơn vị vận hành xe buýt Hà Nội.
• Taxi hoặc xe công nghệ đón tận nơi, tiện nhất nếu bạn định mang đồ gốm về.
• Đi theo tour thì có sẵn xe và thường có hướng dẫn viên giải thích quy trình làm gốm. Nếu mục đích chính là mua sắm, hãy hỏi trước tour có bao nhiêu thời gian tự do.

Các cẩm nang cũ ghi Bát Tràng thuộc huyện Gia Lâm. Trong đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025 của Hà Nội, xã Bát Tràng mới được lập từ xã cũ và một số địa bàn lân cận, nên bạn có thể gặp cả hai cách ghi trên bản đồ và biển hiệu.

Có gì để xem

• Chợ gốm. Cách các ngõ xưởng gốm một quãng đi bộ ngắn, các sạp bán đồ gia dụng, đồ trang trí, tranh gốm, đồ non bộ nhỏ và đồ thờ. Cứ thong thả xem vài sạp rồi hãy mua.
• Xưởng và lò gốm gia đình. Đi dọc các ngõ, bạn sẽ gặp những xưởng đang tạo hình, phơi và tráng men sản phẩm. Hãy hỏi trước khi chụp ảnh bên trong, vì đây là nơi làm việc và thường cũng là nhà ở.
• Tự tay làm gốm. Nhiều du khách thử nặn một chiếc bát hay lọ hoa từ đất sét trắng của làng. Lần đầu sẽ khó hơn bạn nghĩ, nhưng khi quen tay thì khá thư giãn. Sản phẩm cần thời gian để khô, nên hãy hỏi xưởng cách nhận lại hoặc gửi về cho bạn.
• Nhà cổ Vạn Vân. Theo trang du lịch chính thức, ngôi nhà gỗ này đã khoảng hai thế kỷ tuổi, trưng bày các họa tiết gốm và đồ gốm cũ như ấm men lam và khuôn in.
• Bảo tàng gốm Bát Tràng. Tòa nhà có hình bàn xoay của thợ gốm, các tầng trưng bày được sắp theo phong cách, từ lịch sử làng nghề đến gốm nghệ thuật đương đại.
• Đình làng Bát Tràng. Đây là nơi diễn ra lễ hội của làng và là nơi công bố lễ hội được công nhận di sản vào năm 2025.

Mẹo nhỏ Đói bụng sau khi dạo chợ? Trang du lịch chính thức nhắc đến canh măng mực như một món đặc sản của Bát Tràng.

Nên đi lúc nào và ở bao lâu

Nửa ngày đủ để dạo chợ, đi bộ qua các ngõ xưởng gốm và thăm bảo tàng. Nếu học làm gốm hoặc muốn so sánh nhiều sạp hàng, hãy dành thêm thời gian.

Bảo tàng, nhà cổ và các xưởng tư nhân đều có giờ mở cửa và mức phí riêng, và chúng tôi chưa tìm được một lịch chính thức chung cho tất cả. Hãy hỏi trực tiếp nơi bạn định đến, hoặc hỏi đơn vị tổ chức tour.

Có đáng đi không, và lựa chọn khác

Bát Tràng đáng đi nếu bạn thích đồ thủ công, muốn xem gốm được làm ra thế nào, hoặc định mua bát đĩa, quà tặng. Đây là chuyến đi ngắn, nên cũng hợp với du khách chỉ có vài ngày ở Hà Nội.

Nếu không hứng thú với mua sắm và xưởng gốm, bạn có thể dành thời gian đó cho Văn Miếu – Quốc Tử Giám hay khu phố cổ. Muốn một ngày đi xa hơn với cảnh núi non và chùa chiền, hãy xem bài của chúng tôi về chùa Hương và Ninh Bình.

Nên biết trước khi đi

• Đồ gốm nặng và dễ vỡ. Hãy nhờ người bán gói kỹ, và tính trước cách mang về nếu bạn đi máy bay.
• Mang theo ít tiền mặt bằng đồng Việt Nam cho các sạp nhỏ, và hỏi cửa hàng lớn có nhận thẻ không trước khi chọn mua.
• Nếu định vào xưởng, hãy đi giày chịu được bụi đất sét và sàn ướt.